Vrienden van het dienstvak LO&Sport
 
 
 
 

150 JAAR LICHAMELIJKE OPVOEDING (en SPORT)

Door: Paul Lindeboom

Samen 150 jaar oud?

De meeste van onze lezers zijn vooral geïnteresseerd in de Militaire Lichamelijke Opvoeding, die nu al ruim 40 jaar formeel aan de in het groen gestoken landmachteenheden gegeven wordt. Dit getal van 40 jaar lijkt lang, maar komt in een ander en zelfs karig perspectief te staan met de LO in de burgermaatschappij.

Bewijs van oprichting


Het prille begin
De aandacht voor de 'gymnastie', zoals het vak in de eerste helft van de negentiende eeuw werd genoemd, was vooral afkomstig van 'De Maatschappij tot Nut van 't Algemeen'. 'Het Nut' hamerde op het belang van lichaamsoefeningen op de scholen en drong regelmatig bij de regering aan op invoering van gymnastiek in de scholen. Ook met het uitschrijven van prijsvragen probeerde 'het Nut' belangstelling te wekken voor het vak gymnastiek.
In 1846 richtte het Bestuur van 'het Nut' zich tot koning Willem II met het verzoek het onderwijs in de lichamelijke oefening wettelijk te regelen. De regering wees dit verzoek af. Het bestuur van 'het Nut' besloot in 1849 zelf gymnastiek op de door haar gestichte scholen te gaan invoeren en richtte vervolgens op zes verschillende plaatsen in Nederland 'Normaalscholen voor Gymnastiek' op. Daar konden onderwijzers zich, meestal in de avond, bekwamen in het geven van gymnastiekonderwijs.


De oprichting en de eerste voorzitter van 'De Vereeniging'
Pas op 17 mei 1862 kwamen 9 onderwijzers bij elkaar om te spreken over de verbreiding van het gymnastiekonderwijs. Als gevolg daarvan werd op 7 september 1862 de 'Vereeniging' opgericht. Tot op heden zijn geen notulen gevonden van de oprichtingsvergadering, nu 155 jaar geleden, en de verdeling van de bestuursfuncties. Na het 4-jarig bestaan werd rechtspersoonlijkheid aangevraagd welke bij Koninklijk Besluit van 17 mei 1866 werd verkregen.


LO was er eerder dan Sport
De 'Vereeniging' was er zo’n 13 jaar eerder dan de georganiseerde sport. De befaamde Pim Mulier wordt beschouwd als één van de pioniers van de sport in Nederland. In 1879 of 1880 richtte hij met enkele vrienden de Haarlemsche Football Club (HFC) op, de eerste voetbalvereniging in Nederland. Dat gebeurde in een tijd dat de sport zich vanuit Engeland verbreidde over het vasteland en op veel weerstand stuitte uit de hoek van gymnastiekleraren en turnmeesters, die tot dan toe vooral aanhangers waren van het Duits-Nederlandse schoolturnen en de Zweedse gymnastiek. Men sprak in dit verband ook wel van de 'Engelse ziekte'.
Pim Mulier is in het ontstaan van georganiseerde sport misschien wel de belangrijkste persoon ooit: hij richtte ook in 1889 de Nederlandse Voetbal en Atletiek bond op, was voorzitter van de Nederlandse Cricketbond en werd later ook de eerste voorzitter van de International Skating Union (ISU). En een bijzondere sportman ook nog: de Elfstedentocht van 1890 reed hij uit.
 


Waar dit artikel eigenlijk om draait

Nee, je hoeft niet te vrezen dat dit een ellenlang geschiedenisboek gaat worden. Bovenstaande zijn gewoon slechts een paar interessante passages van de website www.canonlo.nl, waar ik zaterdagavond bij toeval op terecht kwam en inmiddels een tweetal leuke uurtjes op doorgebracht heb. Pim Mulier was bij mij, net als iemand als Jaap Eden, al eerder bekend als een van de belangrijkste grondleggers van de Sport in Nederland. Het woord ‘Bewondering’ is zachtjes uitgedrukt.
Hoe ik op die website terecht kwam? Johan Bouman ontving een ingediend verzoek op onze eigen website van Kees van Tilborg, eindredacteur van CanonLO. Hij heeft een film uit 1973 waarin een sportofficier of keuringsarts voor komt en wil ons betrekken in zijn speurtocht om te achterhalen wie dit is. Kees heeft een foto van een fragment gemaakt en mogelijk dat een van onze oudgedienden deze grote onbekende herkent. Het antwoord mag je mailen naar fitforaction@hotmail.com, en nu mag je door naar de website www.canonlo.nl als je interesse hebt in de volledige geschiedenis van de LO en Sport in Nederland. Leuk voor de Kerstvakantie.

Wie is deze sportofficier of keuringsarts?


Publicatiedatum: 12 december 2017