Vrienden van het dienstvak LO&Sport
 
 
 
 

ASM EN MUZIEK

Door Jan Kasper, voorwoord Wil Maaswinkel

Muziek tijdens het sporten

Weer eens ouderwets over het vak Lichamelijke Opvoeding en Sport gesproken met een maatje (oud) LO&Sportofficier Jan Kasper. Jan heeft in de jaren zestig en zeventig veel (oud) collega’s opgeleid en opgevoed. Dat deed hij vooral als docent op de Militaire LO&Sportschool ( SMLO en OCLO). Daarna heeft hij als Hoofd Opleidingen KNVB en als directeur bij FC Twente en AZ uitgebreid gekookt en gekeken in topsportkeukens. Jan is momenteel (nog) actief als chef d'equipe van het Nederlands Voetbalelftal (onder 19) en als bevlogen promotor van het Athletic Skills Model (ASM). Daardoor is hij ook bij een aantal actief dienende LO&Sportinstructeurs en VEVA docenten geen onbekende!

Jan heeft zich verdiept in de synergie die muziek kan hebben bij training en sportbeoefening. Ook bij de sportbeoefening in de krijgsmacht wordt muziek gebruikt. Muziekinstallaties maken deel uit van de uitrusting van de fitnessaccommodaties, ook bij spinning lessen wordt muziek gedraaid. Op mijn verzoek stuurde hij onderstaand artikel.

Muziek is een volstrekt onschuldige vorm van doping. Geen neveneffecten, geen gezondheidsrisico  – volgens de wetenschap –  en gegarandeerd prestatieverbeterend (!) door :

·         ontspanning
·         concentratie
·         energie
·         prestatieverbetering in het bewegen
  

Muziek is  een essentieel onderdeel van het bewegen o.a. als motivatie om beter te presteren. Muziek zorgt voor een fijn gevoel door stimulering van de beloningsystemen in de hersenen. Vrolijke of opzwepende muziek veroorzaakt onder andere een hogere productie van dopamine waardoor een beter gevoel ontstaat. 

Dopamine wordt ook wel het plezierstofje van de hersenen genoemd en het speelt een belangrijke rol bij gedachten en gevoelens. Daarnaast is dopamine ook belangrijk voor de bewegingscontrole en doelgericht denken en handelen. Zaken die bij bewegen en sporten uiteraard een grote rol spelen.

Live muziek tijdens het sporten kan ook

Een aantal belangrijke effecten van muziek tijdens het bewegen:

·         het leidt mensen af van vermoeidheid en pijn
·         het verhoogt de gemoedstoestand
·         het vergroot het uithoudingsvermogen
·         het vergroot de effectiviteit van de stofwisseling .
 

Gedurende wedstrijden van topsporters blijkt ook dat muziek een klein, maar significant positief effect heeft op het prestatievermogen en doet de inspanning vergeten . 

Twee van de belangrijkste kenmerken van muziek die van belang zijn tijdens het sporten zijn tempo en wat psychologen ritme-respons noemen. Dit laatste is de mate waarin de muziek je het gevoel geeft dat je er op wilt bewegen. De meeste mensen hebben een instinct om hun bewegingen en expressies met de muziek te synchroniseren, bijvoorbeeld door hun hoofd op en neer te bewegen, met hun voet op de grond te tikken, et cetera.

Het lijkt erop dat muziek tijdens het bewegen als een soort metronoom kan functioneren, waarbij het je kan helpen om een gelijkmatig tempo vol te houden, het aantal foutjes te verminderen en de energie die je er voor nodig hebt te beperken. Wanneer mensen naar muziek luisteren kunnen ze verder rennen, langer fietsen en sneller zwemmen dan ze normaal zonder muziek zouden doen - vaak zonder dat ze zich dat realiserenBewegers die stimulerende muziek hoorden, zijn duidelijk sterker dan bewegers die rustige muziek horen.

Er is geen verschil in prestaties tussen de groepen met stilte en stimulerende muziek. Het lijkt dus een slecht idee om rustige muziek te gebruiken omdat je hierdoor minder goed presteert. Bewegers met zelf uitgekozen muziek presteren beter dan bewegers zonder muziek. Dit sluit aan bij de eerdere bevindingen over de invloed van muziek op de fysieke en mentale gesteldheid tijdens het bewegen.

Krachttraining zwaar? Met muziek minder.


Beweegprestaties verbeteren dankzij muziek

Diverse onderzoeken wijzen uit wat de positieve invloed van muziek is :

·      Muziek is positieve afleiding
·      Muziek zorgt ervoor dat bewegers zich minder bewust zijn van inspanning.
·      Deze positieve vorm van afleiding kan bij atleten leiden tot een prestatieverbetering van maximaal 15%.
·      Omdat de hersenen bij uptempo nummers meer informatie moeten verwerken, besteden ze minder aandacht aan pijn.
·      Muziek verhoogt de inspanning
       Bewegers werken harder werken wanneer snellere muziek wordt gedraaid. Te snel is echter niet goed.
·      Muziek brengt bewegers in de juiste stemming
       We associeren nummers met herinneringen.
       Vaak zijn deze gerelateerd aan de context waarin het nummer in eerste instantie is gehoord.
       Die herinnering, of zelfs de emotie van de zanger, geeft een motiverende kracht aan de fysieke prestatie. 
·      Een goede beat houdt bewegers in het juiste tempo
       Het ritme van muziek stimuleert de motorische gebieden van de hersenen.
       Deze gebieden bepalen onder andere wanneer je moeten bewegen. De ritmische signalen die de muziek afgeeft helpen
       bewegers om hun energie efficiënter in te zetten. Wie een vast ritme aanhoudt presteert beter.
·      Muziek verbetert de gemoedstoestand
       Uit onderzoek blijkt ook dat mensen vaak naar muziek luisteren om zich te bezinnen en om  in een andere stemming te komen.
       Muziek tijdens het bewegen verhoogt dus niet alleen de prestatie, maar zorgt er ook voor dat je eventuele negativisme achter je
       kunt laten.

42 kilometer lang plezier

 

Invloed van muziek op een duurtraining

Gedurende een submaximale inspanning kan muziek je concentratie op het resultaat verhogen en je focus op het gevoel van vermoeidheid verminderen. Dit gedrag wordt door sportpsychologen dissociatie genoemd (een vermindering van de focus op lichamelijke sensaties). Effectieve dissociatie kan zorgen voor andere gedachten tijdens het sporten en geeft je het gevoel dat het sporten niet zo zwaar is.

Het gevoel van kracht en geluk neemt toe door muziek, terwijl negatieve gedachten zoals spanning, depressie en angst onderdrukt worden door muziek. Dit effect is alleen werkzaam bij een laag tot middelmatige inspanning. Bij zware inspanningen heeft muziek helaas geen effect op vermindering van het vermoeidheidsgevoel. De psychologische feedback van het lichaam (verzuring en vermoeidheid) is dan te heftig, waardoor je geen verlichting ervaart van muziek.

Verder blijkt uit onderzoek dat muziek ervoor kan zorgen dat je beter in een flow terechtkomt en daardoor makkelijker in staat bent om repetitieve trainingsvormen (duursporten) uit te voeren. Sporten zoals hardlopen, roeien en fietsen gaan makkelijker als je naar muziek luistert. Muziek zorgt ervoor dat sporters op het ritme gaan bewegen, waardoor ze efficiënt en constanter sporten, wat resulteert in een betere prestatie of een beter uithoudingsvermogen.

Een potentieel gevaar is dat muziek de focus weg kan halen bij lastige oefeningen waardoor je een groter risico loopt op blessures.  

Bij specifieke bewegingen is de vorm uiterst belangrijk. Er is dus een goede techniek nodig hebt voordat met muziek getraind wordt. Tijdens een training of wedstrijd zal de  “topsporter” weinig muziek gebruiken. Er is namelijk een complete concentratie nodig voor een technisch correcte uitvoering van hun bewegingen.

Hét voorbeeld voor beter presteren met muziek: Barack Obama.


Conclusie:
Muziek kan beweegprestaties verbeteren.

·       Muziek helpt de beweger om de aandacht te focussen op het bewegen en de prestatie.
        Vermoeidheid en pijn voel je minder snel.
·       Muziek beïnvloedt de mentale gesteldheid.
        Bij zenuwen voor een wedstrijd, kan rustige muziek kalmeren.
        Bij minder zin om te trainen, kan muziek met een stevige beat ophitsen.
·      Wanneer het ritme van de muziek wordt afgestemd op het ritme van het bewegen, is er meer te bereiken.
·      Muziek brengt gemakkelijker in een vast ritme en met behulp van muziek kan de inspanning langer volgehouden worden.
·      Muziek kan helpen bij het aanleren van bepaalde bewegingen.

Gebleken is dat mensen bepaalde bewegingen gemakkelijker aanleren, wanneer ze worden uitgevoerd op het ritme van de muziek.

Bronvermelding Jan Kasper: "Het meeste heb ik uit  Swaab “ons creatieve brein”, Scherder ”laat je hersenen niet zitten” en Rijsdorp “gymnologie”’ en uit Applying Music in Exercise and Sport van Costas Karageorghis (sportpsycholoog van de Brunel University in Londen) en zijn onderzoeken over dit onderwerp."

Publicatiedatum: 15 augustus 2018